Yüksek piksel yoğunluğu ile ilgili notlar [debian]

Piksel yoğunluğu yüksek (TVDPI veya HiDPI) ekranlarda  pencerelerin ve özellikle yazıların gözü yormayacak derecede ölçeklenmesi gerekir. Ekranınız “retina” veya “HD” olarak tanımlanan çözünürlüklerde ise bu ölçekleme doğru yapılmazsa gözleriniz yorulabilir, bilgisayarı uzun süre rahat kullanamayabilirsiniz.

Örneğin ben 13,3″ bir ekranda 1920×1080 (Full HD) çözünürlük kullanıyorum. Bu 165.63 PPI ölçüsünde bir piksel yoğunluğu anlamına geliyor. Benim bu yoğunluğu, bu yaşta, gözlüksüz rahat kullanabilmem için ölçeklemeye ihtiyacım var.

debian 9 (kod adı “stretch”) kurduktan sonra ölçekleme sorunu ile ilgili neler yaptığımı kısaca not edeyim.

Gnome

Gnome 3.22.2 ile geliyor debian 9 ve bu sürümde küsuratlı bir pencere ölçekleme (window scaling) değeri belirlenemiyor. Yani ya pencereleri 1:1 boyutunda görüyorsunuz ya da 2:1 boyutunda örneğin. Bu ikisinin arasında bir değer belirleyemiyorsunuz. Pencereleri %200 oranında büyük görmek de çoğu zaman fazla büyük ve kullanışsız oluyor. Neyse ki bu konuda Canonical & Ubuntu sponsorluğunda düzenlenen Hackfest ile bir çalışma yapıldı ve Gnome 3.26‘da bu uzun süredir devam eden problem nihayet giderilmiş olacak gibi görünüyor! debian 9 stable kullanıcıları için bir ara sürümle Gnome yükseltmesi beklenmese de, sid kullanıcıları bu güncellemeye çıktıktan kısa süre sonra kavuşabilirler. Ben stable kullandığım için debian 10’u bekleyeceğim. Bu bekleyiş beni zorlamayacak çünkü aşağıda anlatacağım yollarla bu sorunu aşmış sayılırım.

Not düşmek isterim ki, Arch Wiki’deki yönergeleri izleyerek xrandr komutlarını kullanmayı denedim ama sonuçtan memnun kalmayarak geri aldım bunları.

Firefox

Firefox‘ta fxDPI eklentisi açık kaynaklı ve bu sorunu Firefox bakımından tek tıkla çözüyor.

Zotero

debian 9 ile birlikte Zotero 4.0.29.16 sürümü geliyor. Bu sürümde Zotero ana ekran ve notların içindeki yazıların puntosunu ayarlardan (Edit – Preferences – General) değiştirmek mümkün.

Chromium

Güncelleme: 26.09.2018

sudo cp /usr/share/applications/chromium.desktop /usr/share/applications/chromiumHIDPI.desktop
sudo gedit /usr/share/applications/chromiumHIDPI.desktop

komutunu verdikten sonra

“Exec” satırını aşağıdaki gibi düzenledim:

Exec=/usr/bin/chromium %U --force-device-scale-factor=1.5

Favorilere chromiumHIDPI’yi ekledim ve diğerini favorilerden kaldırdım.

Böylece Chromium’da her şey yeterince büyük görünüyor artık. Burada küsuratlı bir sayı kullanabilmek mutlu ediyor.

Ayrı bir kısayol oluşturma sebebim şu: Her güncelleme sonrası bu ayar siliniyor. Ayrı dosya buna engel oluyor.

Lifeograph

debian 9 ile gelen Lifeograph 1.4.0’da da bulunan “Theme” özelliği ile yazıların boyutunu büyütebiliyorsunuz. Bu özelliğin nasıl kullanıldığını “Lifeograph Manual”ın 1.14 numaralı başlığında bulabilirsiniz.

debian retina ekran ayarları

Yüksek çözünürlüklü (HiDPI, Retina) bir dizüstü bilgisayar kullanıyorum. Hayır, bu bir Mac değil, 13.3″ 3200×1800 çözünürlüklü ekrana sahip bir PC.

Bu ekran, ayarları doğru yapılırsa muhteşem bir görüntü kalitesi sunuyor. Hele Gnome masaüstü kullanıyorsanız, enfes…

Öte yandan ayarları yapılmazsa böyle bir ekranda bir şeyler okumak gözleriniz için işkenceye dönüşebiliyor.

Bu yazıda, debian kullanırken retina ekran deneyimini daha iyi hale getirmek için yaptığım bazı ayarlardan bahsedeceğim.

İlk iş

“Settings – Display – Built in Display” penceresinde, ekranımızın çözünürlüğünü doğru ayarlayalım.

(Ben Gnome’u İngilizce kullanıyorum ama bu sizi yanıltmasın, Türkçe dil desteği de mevcut.)

Screenshot from 2015-08-01 22:54:56

Gnome ayarları

gnome-tweak-tool paketini kuralım.

Tweak Tool uygulamasını kullanarak “Scaling Factor” değerini rahat edeceğimiz şekilde, göz zevkimize uygun hale getirelim.

Screenshot from 2015-08-01 22:57:21Yine Tweak Tool uygulamasında Windows bölümüne gidelim ve Window scaling’i uygun hale getirelim.

Screenshot from 2015-08-01 22:57:59

Firefox ayarları

Benim gibi bilgisayarınıza sık sık harici ekran bağlıyorsanız AutoHiDPI eklentisi tam size göre. Kurun ve burada da ölçekleme (scaling) ayarlarını zevkinize göre yapın.

Bu eklentinin değiştirdiği ayar şu: about:configekranında layout.css.devPixelsPerPx

Bu ayar tam olarak çare olmadıysa bir de NoSquint var, farklı bir yöntem kullanıyor.

Konsol yazılarını okunabilir hale getirmek

# dpkg-reconfigure console-setup komutuyla ayarları yapınca yazıları okunabilir hale getirebildim.

Grub menüsü ve sonrasında yazıları ise:

/etc/default/grub dosyasında

GRUB_GFXMODE=640x480
GRUB_GFXPAYLOAD_LINUX=keep

satırlarına başında # olmadan yer verdim ve sonrasında # update-grub komutunu verdim. Böylece grub ekranı ve sonrasındaki dekript ekranı da gözlerim için çile olmaktan çıktı.

Diğer ayarlar için şuradaki Arch Linux için hazırlanmış rehbere başvurmak yararlı olabilir.

Yüksek çözünürlükte küçük yazılara çare…

22 inç monitörümü 1920×1080 olan yerel (“native”) çözünürlükte kullanırken ekrandaki yazıları okumakta bir hayli zorluk çekiyordum.

Bunun çaresinin “DPI scaling” olduğunu öğrendim.

  1. Duvar kağıdına sağ tıklayın ve “Personalize” seçin.
  2. Sol alttan “Display” seçin.
  3. Çubuğu “Larger” seçeneğine sürükleyin.
  4. Uygulayın.

Oturumu açıp kapattığınızda ekrandaki metinlerin kocaman olduğunu fakat görüntünün bozulmadığını görecek ve gözlerinizi zorladığınız zamanlar için üzüleceksiniz. :)

Monitörünüzden en iyi görüntüyü almak için şurada anlatılanlara da bir göz atmanızda yarar var:

(Bu adımlar Windows 8.1’de denenmiş ve uygulanmıştır)