Macbook’da trackpad tıklama sorunu

Geçenlerde yeni Macbook Pro bilgisayarımda çalışırken trackpad birdenbire tıklama yapmaz oldu. Fare imlecini ekranda hareket ettirebiliyordum ama tıklayamıyordum. Çok tuhaftı. Bir tür takılma olduğunu düşündüm ve CMD + Q ile çalışan uygulamaları teker teker kapattım. Mesele yine de çözülmeyince terminalde “sudo shutdown -r now” emrini verdim geçtim.

Aynı sorun az önce yeniden tekrar edince ilk aklımdan geçen düşünce ister istemez, “kararlılığı ile tanınan, bilinen Mac OS’un şu yaşattıklarına bak…” oldu ama bir duckduckgo sorgusu sonrası okudum ki meğer bağlı olan ve bağlı olduğu unutulan bir Magic Mouse veya Magic Trackpad aygıtı böyle sorunlara sıklıkla neden olabiliyormuş. Her nerede duruyorsa durduğu yerde bir sürtünme ile kendi kendine aktif hale gelen Magic Mouse, Mac’deki trackpad ile bir “kafa karışıklığına” yol açabiliyormuş.

Tam da Mac’e özgü bir sorun! :) Trackpad o kadar kullanışlı ki (daha önceki hiçbir bilgisayarımda görmediğim kadar) fareyi bir köşede bağlı unutmak olağan.

Sonuç: Magic Mouse’un nereye saklanmış olduğunu şimdilik bulamadım ama Bluetooth’u devre dışı bırakınca sorun çözülmüş oldu.

UYAP Doküman Editörü’nde mobil imza kullanımı

UYAP Doküman Editörü’nde mobil imza ile belge imzalamaya çalışırken

Bilinmeyen bir sebepten dolayi parmakizi degeri hesaplanamıyor: null

hatasını alıyorsanız, bilgisayarınızda Java’nın yüklü olduğu klasörün yolunu “PATH” ortam değişkenine ekleyerek bu sorunu çözebilirsiniz.

Bunun için izlemeniz gereken adımlar:

  1. Denetim Masası – Sistem – Gelişmiş Sistem Ayarlarını Görüntüle
  2. Gelişmiş – Ortam Değişkenleri
  3. Sistem Değişkenleri – PATH – “Düzenle”
  4. “Yeni” – Java yolu (örneğin: C:\Program Files (x86)\Java\jre1.8.0_151\bin)

Linux üzerinde Adobe Digital Editions

Özellikle e-kütüphanelerden edindiğimiz DRM korumalı e-kitapları okumak için Adobe Digital Editions yazılımını kullanmak mecburiyetinde kalabiliyoruz.

Bu yazılım sadece Mac ve Windows için sunuluyor. Linux desteği yok ne yazık ki. Fakat çaresiz değiliz.

debian 9 stable sistemimde Adobe Digital Editions v1.7 sürümünü, varsayılan wine kurulumuyla sorunsuz bir şekilde çalıştırabildim! :)

v1.7 sürümünü şuradan indirebilirsiniz. (yedek bağlantı)

wine setup.exe 

komutuyla kurdum.

Linux masaüstünde Firefox ile indirdiğiniz bir e-kitabı doğrudan Adobe Digital Editions ile açma seçeneği sunulacak size bundan sonra ve e-kitabınız Wine yoluyla otomatik olarak açılacak.

Versiyon 1.7’de metin kopyalamak (ctrl+c, ctrl+v) maalesef mümkün görünmüyor. Metni vurgulama (highlight) ise ancak metin kenarına not alarak im koymak yoluyla mümkün, buna “bookmark” deniyor program terminolojisinde.

Aldığımız notlara ve koyduğumuz imlere e-kitabın okuma süresi bittiğinde nasıl ulaşabiliyoruz -şimdilik- bilemiyorum. Bu konuda bilgi edinince buraya ekleyebilirim.

Adobe Digital Editions v1.7 idareten ve zorunluluktan kullanılabilir. Hiç yoktan iyidir.

DRM sevdiğimiz bir teknoloji değil.

Akademik çalışmalar, araştırmalar yapanlar, okuyup yazanlar arasında Linux kullanımı hiç de nadir sayılmaz. Buna karşın Adobe’un zorunlu olarak kullanılan bu yazılım için Linux desteği vermemesi tam bir hayal kırıklığı…

Bir not: v1.7 işinizi görmeye yetmezse şurada ilginç bilgiler var.

f.lux yerine redshift

Ekran renk sıcaklığını gözleri yormayacak şekilde otomatik ayarlamakta yarar var. Bunun için en bilinen uygulama f.lux. debian depolarında redshift var bunun alternatifi olarak. debian 9 sistemime geç de olsa kurmak aklıma geldi.

redshift ve redshift-gtk paketlerini yükledim. Redshift’i çalıştırınca “unable to start geoclue client” hatası aldım. Gnome’da “Settings/Privacy/Location Services” ayarı kapalıydı. Bunu açınca çalıştı ama devamlı VPN kullandığımdan Redshift ve Gnome beni Kanada’da zannetti. Konumumu kullanan bir uygulama olduğunda görünen uyarı simgesi de sağ üstte belirdi. Bu uyarıyı devamlı almamak ve  ekran renk sıcaklığımı Kanada’daki güneşin konumuna göre ayarlamamak için, sitesinde verilen örneği temel alarak, bir iki küçük değişiklikle bir redshift ayar dosyası oluşturdum. Redshift bu dosya oradaysa otomatik olarak kullanıyor bu ayarları, ayrıca bir işleme gerek yok.

Dosya yolu ~/.config/redshift.conf ve içeriği İstanbul için şöyle:

; Global settings for redshift
[redshift]
; Set the day and night screen temperatures
temp-day=5700
temp-night=3500

; Enable/Disable a smooth transition between day and night
; 0 will cause a direct change from day to night screen temperature.
; 1 will gradually increase or decrease the screen temperature.
transition=1

; Set the screen brightness. Default is 1.0.
;brightness=0.9
; It is also possible to use different settings for day and night
; since version 1.8.
;brightness-day=0.7
;brightness-night=0.4
; Set the screen gamma (for all colors, or each color channel
; individually)
gamma=0.8
;gamma=0.8:0.7:0.8
; This can also be set individually for day and night since
; version 1.10.
;gamma-day=0.8:0.7:0.8
;gamma-night=0.6

; Set the location-provider: 'geoclue', 'geoclue2', 'manual'
; type 'redshift -l list' to see possible values.
; The location provider settings are in a different section.
location-provider=manual

; Set the adjustment-method: 'randr', 'vidmode'
; type 'redshift -m list' to see all possible values.
; 'randr' is the preferred method, 'vidmode' is an older API.
; but works in some cases when 'randr' does not.
; The adjustment method settings are in a different section.
adjustment-method=randr

; Configuration of the location-provider:
; type 'redshift -l PROVIDER:help' to see the settings.
; ex: 'redshift -l manual:help'
; Keep in mind that longitudes west of Greenwich (e.g. the Americas)
; are negative numbers.
[manual]
lat=41.0
lon=28.9

; Configuration of the adjustment-method
; type 'redshift -m METHOD:help' to see the settings.
; ex: 'redshift -m randr:help'
; In this example, randr is configured to adjust screen 1.
; Note that the numbering starts from 0, so this is actually the
; second screen. If this option is not specified, Redshift will try
; to adjust _all_ screens.
;[randr]
;screen=1

Zotero’ya PDF’leri okuma ve işleme yeteneği kazandırmak

PDF dosyalarının Zotero tarafından okunabilmesi, işlenebilmesi, içeriğinin Zotero arama kutusundan aranabilir hale getirilebilmesi, arşive bir PDF belgesi eklendiğinde bu belgenin yazarı, başlığı gibi bilgilerin tanınarak veritabanına işlenebilmesi için gerekli olan iki araç var, pdftotext ve pdfinfo.

Zotero’nun “Edit/Preferences” menüsünden “Search/Arama” sekmesine geçerseniz burada “PDF indexing”  başlığı altında bu iki aracın yüklü olup olmadığını görebilir, yükle değiller ise yine aynı pencereden yüklemeyi deneyebilirsiniz.

GNU/Linux kullanıyorsanız bu araçları bu pencereden yüklemeniz bazı durumlarda belki mümkün olmayabilir. Ben bu yazıda bu araçları debian sistemimde Zotero’ya nasıl yükleyip tanıttığımı kısaca anlatmak istiyorum. 1

Bu iki araç debian’da “poppler-utils” paketi bünyesindeler ve bu paket sisteme kurulu ise bu araçlar da başka işleme gerek olmaksızın kullanılabilir durumda oluyorlar. Yani terminalde “pdftotext” yazarsanız cevap alırsınız. Bu paket sisteme kurulu değil ise

sudo apt-get install poppler-utils

komutu ile kurulabilir.

Ayarları yapmak için önce Zotero Veri Dizini’ne gitmeliyiz. Bilmiyor isek  “Zotero Preferences – Advanced – Files and Folders – Data Directory Location” ekranından bu dizinin yolunu öğrenebiliriz. Öğrendiysek bu dizinde bir terminal penceresi açalım.

which pdftotex

komutunu vererek pdftotext çalıştırılabilir dosyasının sistemimizde nerede olduğunu öğrenelim. Öğrendik ki bu dosya “/usr/bin/pdftotext” yolunda yer alıyormuş.

Firefox’da F12’ye basalım ve aşağıda açılan konsola

navigator.platform.replace(' ', '-')

yazalım. Böylece sistemimizin mimarisinin Firefox bünyesinde nasıl adlandırıldığını öğrenelim. Benimki “Linux-x86_64” çıktı.

Şimdi yine terminale dönüyoruz ve aşağıdaki komutu veriyoruz (sizin mimariniz farklı ise burada ona göre komutu değiştiriyorsunuz):

sudo ln -s /usr/bin/pdftotext pdftotext-Linux-x86_64

Böylece Zotero Veri Dizininde pdftotext için bir sembolik link yarattık. Çalıştırılabilir dosyamızın yeri değişmedi ve Zotero Veri Dizininden bu dosyaya bir kısayol oluşturduk.

Aynı işlemleri pdfinfo için de yapıyoruz. “which pdftotext” ve sonra “sudo ln -s /usr/bin/pdfinfo pdfinfo-Linux-x86_64

Şimdi bu iki dosya için de birer versiyon dosyası oluşturmalıyız. Aynı dizinde pdfinfo-Linux-x86_64.version ve pdftotext-Linux-x86_64.version dosyalarını yaratalım. Bu dosyaların içinde sadece versiyon numarası yazmalı. Versiyonu nereden öğreneceksiniz? Terminalde her iki komutu da kullanın, ilk satırda yazar versiyon numarası:

$ pdftotext
pdftotext version 0.48.0
Copyright 2005-2016 The Poppler Developers - http://poppler.freedesktop.org
Copyright 1996-2011 Glyph & Cog, LLC

Dosyada sadece “0.48.0” yazmalı, tırnaklar yok.

Bu işlem de tamam ise son adım olarak şuradaki betiği aynı dizine pdfinfo.sh adıyla kaydetmeli ve “chmod +x pdfinfo.sh” komutuyla bu betiği çalıştırılabilir hale getirmeliyiz. İhtiyaten sağlamasını yapmak istersiniz diye, betiğin içeriği yazının yazıldığı tarih itibariyle şöyle:

#!/bin/sh
if [ -z "$1" ] || [ -z "$2" ] || [ -z "$3" ]; then
echo "Usage: $0 cmd source output.txt"
exit 1
fi
"$1" "$2" > "$3"

Bu işlem de tamam ise Zoreto’yu yeniden başlatalım. Aşağıdaki çıktıyı ilgili pencerede gördüysek sonuç başarılıdır:

İyi günlerde kullanınız.

Dipnotlar:

  1. Bu yazıda şu adresteki resmi kılavuzdan yararlanılmıştır.

Microsoft Word ile bir belgenin önceki sürümünü geri getirmek

Bir önceki yazımda Libreoffice’de bir belgenin önceki sürümünü nasıl geri getirebileceğimizden bahsetmiştim. Bu yazıda da hızlıca Microsoft Word’de bu işin nasıl yapıldığına bakalım.

Eğer Word ayarlarında “Her zaman yedekle” seçeneğini daha önceden etkinleştirmişsek dosyamızın bir önceki sürümüne kolayca erişebiliyoruz. “Word seçenekleri – Gelişmiş” penceresinde bu ayarı bulabilirsiniz. Aşağıda ok ile gösterdim:

Bu ayar penceresi Word 2016’da böyle görünüyor.

Bu ayar etkinken bir dosyayı kaydettiğinizde önceki sürümü “Yedek” ön ekiyle adlandırılarak dosyanın bulunduğu dizine otomatik olarak kaydediliyor.

Daha da önceki sürümlere geri dönebilmek istiyorsanız Windows 8, 8.1 ve 10 sürümlerinde yer alan “Dosya Geçmişi” özelliğini kullanabilirsiniz. Elbette bu hizmet de başlatıldıktan itibaren önceki kayıtları saklamaya başlıyor, yani bir belgenin önceki sürümüne erişebilmeniz için daha önceden bu hizmeti etkinleştirmiş olmanız gerekiyor.

Eğer yukarıdaki ayarları yapmadıysanız ve yine de dosyanın bir önceki sürümüne ihtiyaç duyuyorsanız ve dosyayı kaydettiğiniz yer Onedrive veya Dropbox gibi bir bulut hizmeti ise bu hizmetlerden yararlanarak dosyaların önceki sürümlerine ulaşmanız mümkün olabilir. Bu işlem için genellikle kullandığınız bulut hizmetinin web arayüzünden dosyalara erişmeniz gerekir.

Libreoffice ile belgenin bir önceki sürümünü geri getirmek

Libreoffice ile üzerinde çalıştığınız bir belgenin önceki halini, bir önceki sürümünü geri getirmek, yapılan değişiklikleri geri almak istediğinizde ne yapabilirsiniz?

Örneğin bir dilekçe, makale veya tez yazdığınızı düşünün. Uzun saatler, belki günler, aylar harcadığınız bu belge hatalı kaydedilir veya üzerine aynı isimle başka bir belge yazılır ise önceki versiyonu nasıl kurtarabilirsiniz? Bu belge üzerinde yaptığınız ve kaydettiğiniz son değişiklikleri geri almak veya önceki sürümüyle son sürümü arasındaki farkları görmek istemeniz durumunda ne yapabilirsiniz?

Şayet belgeyi son defa kayıt ettiğiniz andan önce “Tools – Options – Load/Save – General” menüsünden aşağıdaki ayarı yaptıysanız 1 önceki sürümü geri getirmeniz çok kolaydır:

Bu ayar etkinse, Libreoffice ile dosyanızı kaydettiğinizde, dosyanın bir önceki sürümü yedek klasöründe saklanır.

Yedek klasörünüzün dosya sisteminizin neresinde olduğunu, Tools – Options’ – LibreOffice – Paths’ menüsünden/penceresinden görebilirsiniz. Bu dizin yolunu bir dosya gezginiyle açarak dosyanızın eski sürümüne kavuşabilirsiniz. Önceki sürümün uzantısı “.bak” olarak kaydedilmiştir. Bu uzantıyı dosyanın gerçek uzantısı ne ise onunla (örneğin .odt veya .doc) değiştirerek belgeyi açabilirsiniz.

Alacağınız bu basit önlem sizi büyük kayıplardan kurtarabilir.

Yedekleme konusuyla ilgili okumaya devam etmek veya belgelerin daha da önceki sürümlerine dönmek veya daha kapsamlı bir yedekleme çözümü arıyorsanız aşağıdaki yazılarım belki ilginizi çekebilir:

Dipnotlar:

  1. Always create backup copy” – “Her zaman yedek kopya oluştur” seçeneğini etkinleştirdiyseniz (Türkçesi belki biraz farklı olabilir)

Umlaut a (ä) yazmak…

Umlaut a (ä) harfi nasıl yazılır sorusuna hızlıca cevap verelim…

Windows kullanıyorsanız…

Türkçe F klavyede:

İki noktalı umlaut “a” (ä) harfini yazmak için: ALT GR tuşuna basarken parmağınızı çekmeden “q” tuşuna basınız, ardından her ikisini de bırakınız ve sonra “a” tuşuna basınız. Büyük “Ä” yazmak istiyorsanız “a” tuşuna basarken “SHIFT” tuşunu da basılı tutunuz.

Türkçe Q klavyede:

İki noktalı umlaut “a” (ä) harfini yazmak için: ALT GR tuşuna  basarken parmağınızı çekmeden “ğ” tuşuna basınız, ardından her ikisini de bırakınız ve sonra “a” tuşuna basınız. Büyük “Ä” yazmak istiyorsanız “a” tuşuna basarken “SHIFT” tuşunu da basılı tutunuz.

Eski usul çözüm:

Klavyenizin sağ tarafında bir nümerik klavye var ise şu iki alternatiften birini deneyiniz:

  • ALT tuşuna basarken sırayla 0 (sıfır), 2, 2 ve 8 tuşlayınız.
  • ALT tuşuna basarken sırayla 1, 2  ve 3 tuşlayınız.

Genel çözüm:

Başka bir yöntem, Windows kullanıyorsanız, “Karakter Eşlem” uygulamasını kullanmaktır. Windows 7 ve öncesinde “Programlar/Donatılar” menüsünde bulunur bu uygulama. Windows 8 veya 8.1 veya 10 kullanıyorsanız, klavyenizde bulunan windows tuşuna (ctrl ile alt arasında yer alır) basın veya ekrandaki başlat simgesine tıklayın, sonra klavyenizle “karakter eşlem” yazın (tırnaklar yok), çalıştırın. Açılan tabloda ilgili karakteri bulun, seçin, kopyalayıp yapıştırın.

karakter eşlem penceresi

Mac (macOS) kullanıyorsanız…

Türkçe Q klavyede:  + ğ, sonra a tuşlayınız.

GNU/Linux kullanıyorsanız…

GNU/Linux’un Gnome 3 masaüstü ortamında “Characters” adını taşıyan uygulamayı kullanarak umlaut a da dahil pek çok karaktere erişebilirsiniz.

Pratik ve Evrensel Çözüm:

Aşağıdaki harflerden ihtiyacınız olanı seçip, kopyalayıp sonra gerekli yere yapıştırabilirsiniz:

ä Ä ä Ä ä Ä ä Ä