Zotero’ya PDF’leri okuma ve işleme yeteneği kazandırmak

PDF dosyalarının Zotero tarafından okunabilmesi, işlenebilmesi, içeriğinin Zotero arama kutusundan aranabilir hale getirilebilmesi, arşive bir PDF belgesi eklendiğinde bu belgenin yazarı, başlığı gibi bilgilerin tanınarak veritabanına işlenebilmesi için gerekli olan iki araç var, pdftotext ve pdfinfo.

Zotero’nun “Edit/Preferences” menüsünden “Search/Arama” sekmesine geçerseniz burada “PDF indexing”  başlığı altında bu iki aracın yüklü olup olmadığını görebilir, yükle değiller ise yine aynı pencereden yüklemeyi deneyebilirsiniz.

GNU/Linux kullanıyorsanız bu araçları bu pencereden yüklemeniz bazı durumlarda belki mümkün olmayabilir. Ben bu yazıda bu araçları debian sistemimde Zotero’ya nasıl yükleyip tanıttığımı kısaca anlatmak istiyorum. 1

Bu iki araç debian’da “poppler-utils” paketi bünyesindeler ve bu paket sisteme kurulu ise bu araçlar da başka işleme gerek olmaksızın kullanılabilir durumda oluyorlar. Yani terminalde “pdftotext” yazarsanız cevap alırsınız. Bu paket sisteme kurulu değil ise

sudo apt-get install poppler-utils

komutu ile kurulabilir.

Ayarları yapmak için önce Zotero Veri Dizini’ne gitmeliyiz. Bilmiyor isek  “Zotero Preferences – Advanced – Files and Folders – Data Directory Location” ekranından bu dizinin yolunu öğrenebiliriz. Öğrendiysek bu dizinde bir terminal penceresi açalım.

which pdftotex

komutunu vererek pdftotext çalıştırılabilir dosyasının sistemimizde nerede olduğunu öğrenelim. Öğrendik ki bu dosya “/usr/bin/pdftotext” yolunda yer alıyormuş.

Firefox’da F12’ye basalım ve aşağıda açılan konsola

navigator.platform.replace(' ', '-')

yazalım. Böylece sistemimizin mimarisinin Firefox bünyesinde nasıl adlandırıldığını öğrenelim. Benimki “Linux-x86_64” çıktı.

Şimdi yine terminale dönüyoruz ve aşağıdaki komutu veriyoruz (sizin mimariniz farklı ise burada ona göre komutu değiştiriyorsunuz):

sudo ln -s /usr/bin/pdftotext pdftotext-Linux-x86_64

Böylece Zotero Veri Dizininde pdftotext için bir sembolik link yarattık. Çalıştırılabilir dosyamızın yeri değişmedi ve Zotero Veri Dizininden bu dosyaya bir kısayol oluşturduk.

Aynı işlemleri pdfinfo için de yapıyoruz. “which pdftotext” ve sonra “sudo ln -s /usr/bin/pdfinfo pdfinfo-Linux-x86_64

Şimdi bu iki dosya için de birer versiyon dosyası oluşturmalıyız. Aynı dizinde pdfinfo-Linux-x86_64.version ve pdftotext-Linux-x86_64.version dosyalarını yaratalım. Bu dosyaların içinde sadece versiyon numarası yazmalı. Versiyonu nereden öğreneceksiniz? Terminalde her iki komutu da kullanın, ilk satırda yazar versiyon numarası:

$ pdftotext
pdftotext version 0.48.0
Copyright 2005-2016 The Poppler Developers - http://poppler.freedesktop.org
Copyright 1996-2011 Glyph & Cog, LLC

Dosyada sadece “0.48.0” yazmalı, tırnaklar yok.

Bu işlem de tamam ise son adım olarak şuradaki betiği aynı dizine pdfinfo.sh adıyla kaydetmeli ve “chmod +x pdfinfo.sh” komutuyla bu betiği çalıştırılabilir hale getirmeliyiz. İhtiyaten sağlamasını yapmak istersiniz diye, betiğin içeriği yazının yazıldığı tarih itibariyle şöyle:

#!/bin/sh
if [ -z "$1" ] || [ -z "$2" ] || [ -z "$3" ]; then
echo "Usage: $0 cmd source output.txt"
exit 1
fi
"$1" "$2" > "$3"

Bu işlem de tamam ise Zoreto’yu yeniden başlatalım. Aşağıdaki çıktıyı ilgili pencerede gördüysek sonuç başarılıdır:

İyi günlerde kullanınız.

Dipnotlar:

  1. Bu yazıda şu adresteki resmi kılavuzdan yararlanılmıştır.

PDF okurken gözleri yormamak için…

Siz de benim gibi sık sık ve uzun süre PDF belgeleri okumak zorundaysanız, beyaz arka plan renginin ne kadar göz yorucu olduğunu bilirsiniz. Gözlerinizi kapattığınızda -hatta bazen kapatmadan- beyaz sayfalar üzerinde uçuşan siyah yazıları görür gibi olmaya alışkınsınızdır.

Ücretsiz  bir yazılım olan Adobe Reader 11‘deki “Düzenle – Erişilebilirlik – Kurulum Asistanı” menüsüne giriniz.

Burada “Sonraki” tuşuna tıklayarak kurulumun ikinci adımında aşağıdaki ayarları seçiniz:

Sonraki ayarları değiştirmeden kurulumu her seferinde “Sonraki” tuşuna tıklayarak tamamlayabilirsiniz.

Bu ayarları yaptıktan sonra PDF belgelerinizi aşağıdaki görünümde okuyabileceksiniz:

İyi okumalar, iyi çalışmalar… : )

PDF Görüntüleme ve Düzenleme Programları

Adobe Reader hantal, Adobe Acrobat Pro ise hem hantal hem de pahalı (449 USD). Neyse ki hem Windows hem de Linux üzerinde bunların yerine kullanabileceğimiz iyi yazılmış alternatifler var.

Sadece görüntülemeyi amaçlıyorsanız, hafif, açık kaynak ve taşınabilir (portable) bir yazılım olan Sumatra‘yı önerebilirim. Bir pdf dosyasında kaldığınız yeri kendiliğinden hatırlaması da memnun edici bir özellik.

PDF üzerine yazı, ok, boyama kalemleri gibi araçlarla notlar almanız gerekiyorsa PDF-XChange Viewer kullanabilirsiniz. Ücretsiz ve Windows için. Taşınabilir olarak da indirmek mümkün. Bu program da kaldığınız yeri hatırlayarak sizi yormuyor.

Hem bu düzenleme işlevlerine sahip hem de Linux yerlisi (native) bir program arıyorsanız Okular‘ı deneyebilirsiniz.

Windows için bir zamanlar benim de tercih ettiğim Foxit Reader‘ı artık önermiyorum. Bunun nedeni, Foxit Reader’ın ücretsiz sürümünün rahatsız edici özelliklerle donatılmış olması. Örneğin bir yazıyı boyama kalemiyle aydınlattığınızda sayfanın başına bunun ücretsiz sürümle yapıldığına dair bir ekleme yapıyor. Kendisini güncellerken başka yazılım parçaları da indirdiği söyleniyor. Kurulum esnasında da dikkatli olur da bunları özellikle engellemezseniz bilgisayarınıza çeşitli yazılımlar yüklemeye çalışıyor.