Bu yazı bir taslak, değiştirilmeye açık, henüz tamamlanmış değil.

Avukatlık meslek hayatım sözleşme hazırlamak, hazırlanmış sözleşmeleri iyileştirmekle geçti. Bir taraftan programlamaya da meraklı, alaylı bir yazılım geliştirici olarak bu iki meşgalenin benzer ve farklı yönlerini sıralayayım istedim.

Benzerlikler

  • Sözleşme hazırlamak ile program yazmanın birçok ortak yönü var. İkisinde de bir satır yazmadan önce bir saat düşünüp araştırma yapmanız gerekebilir.
  • İkisi de son derece titiz ve sabırlı olmayı ve iyi bir muhakemeyi gerektirir.
  • İkisi de çok yoğun bir odaklanma, bütün metne ve o metnin üzerinde yükseldiği yapılara (API ya da mevzuat/içtihat) hakim olmayı gerektirir.

Farklılıklar

  • Sözleşmeler genellikle iki taraf arasında gizli kalır. Yazılım ise herkesçe kullanılabilir.
  • Sözleşmeyi bir veya birkaç avukat, zaman zaman hukuk dışındaki teknik uzmanlardan bilgi alarak hazırlar. Yazılımlar toplu geliştirilmeye açıktır.
  • Sözleşmeler imzalandıktan sonra zorunluluk yoksa değiştirilmezler. Yazılımlar -genellikle- devamlı değiştirilir, güncellenirler.
  • Sözleşmeler imzalandıktan sonra genellikle bir dosyaya konulup bir sorun çıkana kadar orada unulur (unutulmazsa gerilim dolu bir macera başlıyor olabilir). İyi bir sözleşmeniz olduğunu sorun çıkana kadar anlamayabilirsiniz. İyi yazılım-kötü yazılım kendini her gün belli edebilir.
  • Kötü bir yazılım ile veri ve zaman kaybedebilirsiniz. Kötü bir sözleşme ile çok şey kaybedebilirsiniz.
  • Sözleşmeler uzmanlık ister ve hazırlayanların çok yoğun fikri emeği vardır; ancak hiçbir sözleşmeden onu kimin hazırladığını anlayamazsınız. O cümleleri kimin yazdığını bilemezsiniz. Hazırlayanların adı geçmez. Bir yazılımı kimin kodladığını bilirsiniz.
  • Sözleşmeler fikri eser olmasına rağmen onları hazırlayanlar bu fikri eserler üzerinde hiçbir koruma talebinde bulunamazlar. Dileyen onları dilediği gibi kopyalayabilir, değiştirebilir. Yazılımlarda bu konuda programlayan özgürdür, dilediği lisansı seçebilir. Fikri mülkiyet korumasından yararlanabilir.
  • Yazılımın bir diğer güzelliği, hata yaparsanız başınızın belaya girmesini önleyen CAPS LOCK açıkken yazılmış sorumsuzluk şartlarınızın sizi korumasıdır; avukatlıkta asla sahip olamayacağınız bir lükstür bu… :)